Valbeveiliging omvat alle persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) en systemen die bedoeld zijn voor werkzaamheden op hoogte. Hun doel? Een val voorkomen of een val stoppen wanneer die zich voordoet. Omdat deze oplossingen van cruciaal belang zijn voor de veiligheid en het comfort van medewerkers, moeten ze zorgvuldig worden geselecteerd. Regelgeving, toepassingsgebied, betrouwbare merken... laat niets aan het toeval over.

Wettelijk kader, opleiding en inspectie

Volgens de Arbeidsomstandighedenwet moeten collectieve beschermingsmaatregelen, zoals leuningen, veiligheidsnetten of veilige toegangsvoorzieningen, altijd voorrang krijgen. Pas wanneer deze oplossingen niet mogelijk of onvoldoende zijn, mogen persoonlijke valbeveiligingsmiddelen worden toegepast.

Voor een veilig en correct gebruik van deze uitrusting is een opleiding voor werken op hoogte noodzakelijk. Daarbij komen onder meer het correct aantrekken van een valbeveiligingsharnas, het berekenen van de vrije valruimte, veilig verplaatsen en reddingsprocedures aan bod. Daarnaast moet altijd een reddingsplan beschikbaar zijn om langdurige hangbelasting na een val te voorkomen.

Valbeveiligingsmiddelen moeten CE-gemarkeerd zijn, voldoen aan de geldende normen en periodiek worden geïnspecteerd (minimaal één keer per jaar door een deskundige). Deze periodieke PBM-keuring omvat onder meer de traceerbaarheid (serienummer en inspectieregister) en een visuele controle vóór elk gebruik van banden, stiksels, connectoren en valindicatoren.

Goed om te weten: in Nederland gelden steeds strengere regels voor het hergebruik en de recycling van textiel. Via de Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV) worden producenten verantwoordelijk voor de inzameling en recycling van textielproducten. Ook werkkleding en bedrijfskleding vallen onder deze ontwikkeling. Rubix ondersteunt bedrijven met oplossingen die bijdragen aan een duurzamer beheer van persoonlijke beschermingsmiddelen.

Overzicht van valbeveiligingsmiddelen

De belangrijkste onderdelen van een valbeveiligingssysteem zijn:

Valbeveiligingsharnas (EN 361): het centrale onderdeel van het systeem. Het verdeelt de krachten die bij een val ontstaan over de sterkste delen van het lichaam om ernstig letsel te beperken. Afhankelijk van de toepassing beschikt het over één of meerdere bevestigingspunten (dorsaal, sternaal of lateraal). Sommige modellen zijn voorzien van een positioneringsgordel volgens EN 358.
Vanglijn (EN 354): verbindt het harnas via een karabijnhaak met het ankerpunt. Verkrijgbaar als band, touw of staalkabel, in een enkele of dubbele (Y-)uitvoering.
Energieabsorber (EN 355): geïntegreerd in de vanglijn of afzonderlijk gemonteerd. Vermindert de schokbelasting bij een val.
Mobiele valbeveiliging met automatisch oprolmechanisme (EN 360): ook wel een valblok genoemd. Bestaat uit een oprolbare band of kabel die automatisch blokkeert zodra een val wordt gedetecteerd en zo de valafstand beperkt. Sommige modellen beschikken bovendien over een reddings- of afdaalfunctie.
Ankerpunten en leeflijnen (EN 795): vormen het bevestigingspunt van het systeem. Ankerpunten kunnen permanent zijn (balken, muren, vloeren of staalconstructies) of tijdelijk (ankersling, driepoot of mobiele ankerbalk). Horizontale en verticale leeflijnen maken het mogelijk zich veilig te verplaatsen terwijl men voortdurend verbonden blijft met een veilig ankerpunt.
Geleide valbeveiligingssystemen (EN 353-1/EN 353-2): combineren een vaste geleider (rail) of een flexibele kabel/touw met een meelopende valbeveiliger die automatisch blokkeert bij een val. Ze worden veel toegepast op ladders, masten, pylonen en andere verticale toegangen.
Koppelingen (EN 362): verbinden de verschillende onderdelen van het systeem met elkaar. Ze zijn verkrijgbaar in staal (maximale robuustheid) of aluminium (lager gewicht), met verschillende openingen en vergrendelingssystemen (schroefsluiting, automatisch of triple-action).
Valbeveiligingssets: complete sets die alle benodigde componenten bevatten voor een specifieke toepassing.

Welke valbeveiliging voor welke toepassing? Werkplekbegrenzing (werkplekbeperking)

Doel: voorkomen dat de gebruiker de valgevaarlijke zone kan bereiken.
Samenstelling: harnas + vanglijn zonder energieabsorber + ankerpunt dat zodanig is geplaatst dat de bewegingsruimte wordt beperkt.
Toepassing: terugkerende werkzaamheden aan de rand van risicogebieden, zoals platte daken of werkplatforms.

Valstop

Doel: een val opvangen wanneer deze zich voordoet.
Samenstelling: harnas + vanglijn met energieabsorber. Vereist een berekening van de vrije valruimte en een reddingsplan.
Toepassing: werkzaamheden op aanzienlijke hoogte of waarbij een groot risico op evenwichtsverlies bestaat, zoals op staalconstructies, dakconstructies of hoogwerkers.

Werkpositionering

Doel: de gebruiker stabiel positioneren zodat hij met beide handen kan werken.
Samenstelling: harnas met positioneringsgordel + individuele positioneringslijn. Bij valgevaar moet dit altijd worden gecombineerd met een valbeveiligingssysteem.
Toepassing: werkzaamheden waarbij beide handen vrij moeten blijven, zoals werken in ophanging of aan de dakrand.

Verticale en horizontale verplaatsingen

Doel: de gebruiker veilig laten bewegen tijdens de werkzaamheden.
Samenstelling: horizontale leeflijn of verticale meelopende valbeveiliger + bevestigingspunt.
Toepassing: bij verticale verplaatsingen voor veilig klimmen en afdalen (vaste ladders, masten, silo's) en bij horizontale verplaatsingen voor vrij bewegen op daken, loopbruggen of staalconstructies.

Hoe kiest u de juiste valbeveiliging?

De eerste vraag is eenvoudig: moet een val worden voorkomen of opgevangen? In het eerste geval volstaat een werkplekbegrenzingssysteem dat voorkomt dat de gebruiker de gevarenzone bereikt. In het tweede geval is een volledig valstopsysteem noodzakelijk.

Ook de werkomgeving bepaalt de keuze van de uitrusting. Zo is een horizontale leeflijn ideaal voor vrije verplaatsingen op een dak, terwijl een verticale meelopende valbeveiliger de juiste oplossing is voor werkzaamheden aan een mast of vaste ladder. Daarnaast spelen de omgevingsomstandigheden, zoals stof, vocht, hitte of chemische stoffen, een belangrijke rol bij de keuze van de materialen voor banden, touwen, rails en bevestigingsmiddelen.

Tot slot is het essentieel dat alle onderdelen van het systeem voldoen aan de geldende normen én onderling compatibel zijn. Kies daarom voor gerenommeerde merken om zowel de veiligheid van uw medewerkers als de naleving van de regelgeving te waarborgen.

Betrouwbare merken

Rubix selecteert fabrikanten die bekendstaan om de betrouwbaarheid van hun valbeveiligingsoplossingen:

3M: wereldwijde specialist in valbeveiliging, onder meer met de productlijnen DBI-SALA™ en Protecta™. Bekend om de betrouwbaarheid, duurzaamheid en ergonomie van harnassen, vanglijnen en valblokken.
Petzl: specialist in werken op hoogte en reddingstoepassingen. De technische oplossingen zijn ontwikkeld voor de industrie, onderhoudswerkzaamheden en complexe interventies.
Tractel: bekend om zijn ankerpunten, Blocfor™-valblokken en veiligheidsdriepoten, die veel worden toegepast op tijdelijke bouwplaatsen en industriële locaties.
GISS: het exclusieve merk van Rubix, ontwikkeld voor de dagelijkse behoeften van professionals. De producten combineren betrouwbaarheid, conformiteit en een uitstekende prijs-kwaliteitverhouding voor regulier industrieel gebruik.

Zoals u ziet, moet valbeveiliging betrouwbaarheid, comfort en naleving van de geldende normen combineren. Profiteer van de expertise van Rubix als leverancier van persoonlijke beschermingsmiddelen en van ons assortiment gerenommeerde merken om de veiligheid van uw medewerkers optimaal te waarborgen.

Spanklem

KIPP SPANGEWRICHT 06620-02